Op Docters advies rendeert uw geld beter
Fiscale optimalisatie

De vier pijlers van het pensioen

De eerste pijler: het wettelijk pensioen

De eerste pijler van het pensioen is wat de meeste mensen nog steeds onder ‘het’ pensioen verstaan. De overheid garandeert dat iedereen na het beëindigen van zijn arbeidsloopbaan een wettelijk rust- of overlevingspensioen geniet. In feite is dit een soort basisinkomen, dat echter sterk verschilt van geval tot geval. De achtergrond speelt een belangrijke rol, meer bepaald het soort carrière dat iemand achter de rug heeft. Leraars ontvangen bijvoorbeeld hun pensioen gedeeltelijk als uitgesteld loon, hetgeen concreet betekent dat er maandelijks een behoorlijk bedrag op hun rekening wordt gestort. Hetzelfde geldt voor andere ambtenaren met een carrière in overheidsdienst achter de rug. De doorsnee ambtenaar hoeft echter niet te klagen over zijn pensioen. Dat geldt echter niet voor andere beroepscategorieën, die met een veel lager wettelijk pensioen tevreden moeten zijn. Grof geschetst zijn er aparte pensioenstelsels voor ambtenaren, loontrekkenden en zelfstandigen.

Uitzonderingen niet te na gesproken, zal een gepensioneerde zijn inkomen vanaf de eerste maand na de stopzetting van de activiteiten gevoelig zien terugvallen. Prettig is natuurlijk anders! Daarom is het belangrijk dat nog tijdens de actieve beroepscarrière wordt nagedacht over aanvulling van dat pensioen.

De tweede pijler: het aanvullend pensioen, VAPZ en IPTZ

Het aanvullend pensioen is een pensioen dat de facto rechtstreeks aan de beroepsactiviteit gebonden is en dat het in het kader van die beroepsactiviteit werd opgebouwd. Een belangrijk verschil met het wettelijk pensioen is de vrijblijvendheid ervan. Van een verplichting is dus nergens sprake. In het geval van loontrekkenden zijn groepsverzekeringen een goed voorbeeld van een aanvullend pensioen. Van zelfstandigen wordt verondersteld dat zij zelf het initiatief nemen om een aanvullend pensioen op te bouwen. De belangenorganisaties van de zelfstandigen sparen kosten noch moeite om dit te stimuleren. Niet iedere zelfstandige kan bij zijn pensionering terugvallen op een aanvullend pensioen. Verwacht wordt dat er in de komende jaren op dit vlak echter nog bijkomende inspanningen gaan geleverd worden. Zelfs het kleinste kind heeft inmiddels begrepen dat ons huidig stelsel van wettelijke pensioenen vanwege de demografische pyramide (veroudering van de bevolking) onder druk komt te staan.

De derde pijler: pensioensparen

Vandaar dat ook de derde pijler door de overheid sterk wordt gepromoot. Pensioensparen is, in tegenstelling tot de tweede pijler, een individuele vorm van aanvullend pensioen. De belangrijkste promotie door de overheid is een fiscale stimulans. Om het eenvoudig uit te leggen: wie aan pensioensparen doet, heeft recht op belastingvermindering. Het voordeel is dubbel: op het moment van sparen is er het fiscaal voordeel, na de pensionering ligt er een appeltje voor de dorst te wachten. Pensioensparen is voor iedereen toegankelijk, zowel voor loontrekkenden, zelfstandigen als ambtenaren. Binnen eenzelfde gezin kunnen zowel man als vrouw aan pensioensparen doen. Het plafond van het aftrekbaar bedrag wordt jaarlijks vastgelegd. Op het hoe en wat van het pensioensparen komen we hieronder nog uitgebreid terug. Van de derde pijler maken overigens ook de levensverzekeringen deel uit, die echter duidelijk van het pensioensparen onderscheiden moeten worden.

De vierde pijler: het eigen vermogen

Buiten de drie bovenstaande pijlers wordt iedere Belg ook nog eens persoonlijk aangemoedigd om te sparen voor de oude dag. De link met het verhaal van de krekel en de mier zal meteen duidelijk zijn. Het opbouwen van een eigen vermogen kan op verschillende manieren gebeuren. Vroeger lag de klemtoon hoofdzakelijk op het eigen initiatief, namelijk het persoonlijk sparen en/of beleggen. Automatisch denken we dan aan spaarrekeningen, obligaties, aandelen enzovoort. Banken en verzekeraars bieden tegenwoordig gespecialiseerde producten aan, die speciaal bestemd zijn om te sparen voor de oude dag. We verwachten dat deze trend zich in de toekomst nog versterkt gaat worden.